Cymru

Ail-lunio’r Senedd: Adroddiad newydd yn dangos sut i ethol Cynulliad Cenedlaethol mwy, sy’n fwy effeithiol

30th November 2016
30 Nov 2016
Tags: 
Cymru
ERS Cymru
Senedd
Reshaping the Senedd

Share

Press Release File: 
Binary Data
Contact Tel: 
07771 661802

Ail-lunio’r Senedd: Adroddiad newydd yn dangos sut i ethol Cynulliad Cenedlaethol mwy, sy’n fwy effeithiol

Mercher 30 Tachwedd 2016

Cyswllt: Richard Thomas, Canolfan Llywodraethiant Cymru, 07960 688851. Owain ap Gareth, Electoral Reform Society, 07771 661802        

Mae cynigion newydd ar gyfer sut i ethol Cynulliad Cenedlaethol mwy o faint, sy’n fwy effeithiol ac atebol wedi eu gosod allan gan Ganolfan Llywodraethiant Prifysgol Caerdydd Cymru ac Electoral Reform Society Cymru.

Yn y dadansoddiad cyntaf o’i fath , mae’r adroddiad – Ail-lunio’r Senedd – yn edrych ar sut y dylai Cynulliad mwy o faint gael ei hethol wrth i’w bwerau gynyddu. Mae’n amlinellu saith egwyddor megis symlrwydd a chyfranoldeb a ddylai lywio sut y gall Cynulliad mwy o faint gael ei hethol.

Mae'n argymell dau opsiwn:

• Pleidlais Sengl Drosglwyddadwy (STV) - 87 o aelodau etholedig mewn 29 o etholaethau 3-aelod

• Rhestr Agored - 87 o aelodau etholedig mewn 29 o etholaethau 3-aelod

Mae addasu'r System Aelodau Ychwanegol (AMS) presennol hefyd yn opsiwn credadwy, ond yn llai hyblyg.

Mae'r adroddiad yn dilyn argymhelliad trawsbleidiol y Comisiwn Silk ar gyfer Cynulliad mwy o faint, a oedd yn sail Cytundeb Dydd Gwyl Dewi ym mis Mawrth 2015.

Mae'r Cynulliad yn mynd i gael y pŵer i newid ei faint a'i system bleidleisio, yn amodol ar basio'r Mesur Cymru, ond dim ond gyda chefnogaeth dwy ran o dair o ACau, sy'n golygu bod angen cytundeb trawsbleidiol.

Dywedodd Cyfarwyddwr Dros Dro Canolfan Llywodraethu Cymru, Prifysgol Caerdydd, yr Athro Roger Scully:

"Mae ein hadroddiad yn defnyddio saith egwyddor i asesu'r prif systemau pleidleisio sy’n bosibl i’w cael. Rydym am i bob plaid ymrwymo i’r egwyddorion hyn fel sail ar gyfer trafodaeth resymegol.

"Mae'r adroddiad yn canfod nifer o systemau, megis system “Cyntaf i'r Felin” San Steffan, yn gwbl anaddas. Mae addasu’r system bresennol yn well na rhain, ond y systemau sy'n cydbwyso’r egwyddorion orau yw naill ai "Rhestr Agored" neu’r Bleidlais Sengl Drosglwyddadwy mewn 29 o etholaethau tri aelod.

"Nid oes system berffaith sy'n bodloni pob egwyddor yn llawn, felly mae hyn am ddarganfod y cydbwysedd iawn.

"Rydym yn gwybod y bydd y pleidiau yn dod at hwn o safbwyntiau gwahanol, felly gall yr adroddiad hwn yn cael ei ddefnyddio fel sail ddifrifol i ddarganfod tir cyffredin ar gyfer trafodaethau i gytuno ar sut i symud democratiaeth Cymru yn ei flaen."

Dywedodd cyd-awdur yr adroddiad, a Swyddog Ymgyrchoedd ac Ymchwil Cymru ERS, Dr. Owain ap Gareth:

"Mae pwerau trethu newydd, a'r posibilrwydd o bwerau ychwanegol o Ewrop yn gwneud yr achos dros Gynulliad mwy o faint, wedi’i hethol yn deg, yn gryfach nag erioed.

"Gan fod cymaint bellach yn cydnabod yr angen am Gynulliad sy’n fwy effeithiol ac atebol, mae 'Ail-lunio’r Senedd' yn symud o'r 'pam' at y 'sut'. Mae'n edrych ar ffyrdd ymarferol i gyflawni Cynulliad democrataidd mwy o faint, sy’n gallu wynebu heriau a chyfleoedd newydd a fydd yn codi drwy'r Mesur Cymru ac yn dilyn Brexit.

"Nid yn unig yw consensws yn ddymunol ond mae’n hanfodol i newid ddigwydd. Dyna sut y dylai fod: mae newidiadau i reolau’r gêm yn gofyn am fath gwahanol o drafodaeth tu hwnt i wleidydda pleidiol.

"Mae'r adroddiad hwn yn cynnig egwyddorion clir a dull ymarferol i gael dadl hirben a chadarnhaol am sut y gallwn lunio Cynulliad sy’n gweithio’n well i bleidleiswyr a hybu gwell wleidyddiaeth i Gymru."

DIWEDD

Nodiadau i'r Golygydd:

1. Mae copi llawn o'r adroddiad ynghlwm a hefyd ar gael yn http://sites.cardiff.ac.uk/wgc/publications/:

2. Mae'r adroddiad ‘Maint yn Cyfrif’ a wnaeth yr achos dros Cynulliad mwy o faint ar gael yma.

3. Corff ymgyrchu annibynnol yw Electoral Reform Society (ERS) Cymru sy’n gweithio i hyrwyddo hawliau etholwyr ac adeiladu gwell democratiaeth yng Nghymru. Rydym ni’n cynnig llais annibynnol ac yn gweithio i ffurfio’r drafodaeth ddemocrataidd ar bob lefel. Rydym ni’n gosod buddiannau’r dinasyddion yn ein democratiaeth yn gyntaf.

Rydym ni’n credu:

— Bod pob pleidlais a phob barn o werth ac yn haeddu gwrandawiad

— Y dylai pawb fod yn gallu gwneud penderfyniadau ar yr hyn sy’n effeithio ar eu bywydau

— Y dylai ein sefydliadau adlewyrchu’r bobl mae nhw’n eu gwasanaethu

— Y dylai pobl allu dal y rheini sydd â grym i gyfrif

— Y dylai gwleidyddiaeth gynnig dewisiadau go iawn i bobl

Am ragor o wybodaeth am Electoral Reform Society Cymru, ewch i www.electoral-reform.org.uk

4. Mae Canolfan Llywodraethiant Cymru yn ganolfan ymchwil ym Mhrifysgol Caerdydd sy’n ymgymryd ag ymchwil arloesol ar bob agwedd ar gyfraith, gwleidyddiaeth, llywodraeth ac economi gwleidyddol Cymru, ynghyd â chyd-destunau ehangach llywodraethiant diriogaethol yn y Deyrnas Gyfunol ac Ewrop.

5. Mae Prifysgol Caerdydd wedi'i chydnabod mewn asesiadau annibynnol y llywodraeth fel un o brifysgolion addysgu ac ymchwil mwyaf blaenllaw Prydain ac mae'n aelod o Grŵp Russell o brifysgolion sy’n gwneud ymchwil dwys y DU. O dan Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil 2014 cafwyd Prifysgol Caerdydd y 5ed Brifysgol yn y DU am ragoriaeth ymchwil. Ymhlith ei staff academaidd mae dau enillydd Nobel, gan gynnwys enillydd Gwobr Nobel 2007 am Feddygaeth, Athro Canghellor y Brifysgol Syr Martin Evans. Wedi’i sefydlu drwy Siarter Frenhinol ym 1883, heddiw mae'r Brifysgol yn cyfuno cyfleusterau modern trawiadol ac agwedd ddeinamig tuag at addysgu ac ymchwil. Mae ehangder arbenigedd y Brifysgol yn cynnwys: Coleg y Celfyddydau, y Dyniaethau a Gwyddorau Cymdeithasol; Coleg y Gwyddorau Biofeddygol a Gwyddorau Bywyd; a Choleg y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg, ynghyd ag ymrwymiad hirsefydlog i ddysgu gydol oes. Mae Sefydliadau Ymchwil blaenllaw Caerdydd yn cynnig dulliau newydd radical i ymdrin â phroblemau byd-eang. www.cardiff.ac.uk

ERS Cymru call for votes at 16 and e-voting pilots with launch of democracy manifesto

18th February 2016
18 Feb 2016
Tags: 
ERS Cymru
ERS Wales
wales
Cymru
democracy
manifesto

Share

Contact Tel: 
07717211630

***Neges Ddwyieithog: Scroliwch Lawr am y Gymraeg // Bilingual Message: Scroll down for Welsh***

ERS Cymru call for votes at 16 and e-voting pilots with launch of democracy manifesto     

Campaigners are calling on parties to get behind votes at 16, a monthly ‘Citizens’ Question Time’ and online voting trials in the Assembly in the run up to May’s election.

Electoral Reform Society Cymru are laying down a challenge for parties to get behind proposals for ‘revitalising democracy in Wales’, with the launch of ‘Breathing New Life into Politics’ [1], the first of three manifestos being published by the campaign group ahead of May’s Assembly elections [2].

The 19 policy recommendations in the democratic reform manifesto include piloting a ‘Citizens’ Committee’ in the Senedd to scrutinise Ministers, introducing Proportional Representation for local elections, and making it possible to vote anywhere in Wales – all of which will be possible under the new Wales Act.

The Society are calling on parties to kick-start a ‘democratic revival’ in Wales as the election race heats up, with parties planning their manifestos in the run up to May.

Read the report here in Welsh and English

Steve Brooks, Director of ERS Cymru, said:

“As the Assembly gains new powers over elections, there’s a real opportunity for parties and the next government to revitalise Welsh democracy, and this manifesto lays out the way forward.

“With innovative reforms like votes at 16, a monthly Citizens’ Question Time and online voting trials, we can make the next Assembly more engaging and participatory than it has ever been. 

“We hope all parties embrace the recommendations as crucial moves to change the way we do politics in Wales for the better. We’ve laid down the challenge – now’s the chance to embrace this opportunity to make Wales a world-leader in democratic reform.

“Over the last two decades the shape of Welsh politics has changed enormously. We now live in an era of multi-party politics. But our institutions are under growing strain, while voters in Wales feel increasingly disconnected from politics. It’s time to bring democracy closer to the people.

“Wales will soon have the power to do so – and we hope parties use those powers for the good of voters.”

For more information or to arrange an interview, comment piece or coverage in advance, contact Josiah Mortimer, ERS Cymru Communications Officer - josiah.mortimer@electoral-reform.org.uk / 07717211630

Notes

[1] Read the embargoed report, Breathing New Life Into Politics, here (bilingual)

[2] The next two policy-themed mini-manifestos will be launched in March and April, on diversity/accessibility and open government/transparency. Contact Josiah Mortimer (details above) to discuss further.


 

ERS Cymru yn galw am bleidlais yn 16 oed ac e-bleidleisio gyda lansiad maniffesto ddemocratiaeth

Mae ymgyrchwyr yn galw ar y pleidiau gwleidyddol i gefnogi pleidlais yn 16 oed, pleidleisio ar-lein ac yn ‘Hawl i Holi Dinasyddion’ misol yn y Cynulliad yn y cyfnod cyn etholiad y Cynulliad ym mis Mai.

Mae Electoral Reform Society (ERS) Cymru wedi gosod her i bleidiau I gefnogi cynigion I 'adfywio democratiaeth yng Nghymru', gyda lansiad 'Adnewyddu ein Gwleidyddiaeth', y cyntaf o dri [1] maniffesto sy'n cael eu cyhoeddi gan y grŵp ymgyrchu cyn etholiadau'r Cynulliad ym mis Mai.

Mae'r 19 argymhelliad yn y maniffesto dros ddiwygio democrataidd yn cynnwys treialu 'Pwyllgor o Ddinasyddion’ yn y Senedd i graffu ar Weinidogion, cyflwyno cynrychiolaeth gyfrannol ar gyfer etholiadau lleol, a gwneud hi’n bosibl i bleidleisio yn unrhyw le yng Nghymru - bydd pob un ohonynt yn bosibl o dan y Ddeddf Cymru newydd.

Mae'r Gymdeithas yn galw ar bleidiau annog 'adfywiad democrataidd' yng Nghymru wrth i'r ras etholiad boethi, gyda pleidiau yn cynllunio eu maniffestos yn y cyfnod hyd at fis Mai.

Darllenwch yr adroddiad dan embargo yma

Dywedodd Steve Brooks, Cyfarwyddwr ERS Cymru:

"Wrth i'r Cynulliad yn ennill pwerau newydd dros etholiadau, mae cyfle go iawn i bleidiau a'r llywodraeth nesaf i adfywio democratiaeth Cymru, a mae’r maniffesto yma yn dangos y ffordd ymlaen.

"Gyda diwygiadau arloesol fel pleidleisiau yn 16 oed, Hawl I Holi misol i Ddinasyddion a phleidleisio ar-lein, gallwn wneud y Cynulliad nesaf yn fwy deniadol a chyfranogol nag a fu erioed.

"Rydym yn gobeithio I bob plaid groesawu’r argymhellion fel symudiadau hanfodol i newid y ffordd yr ydym yn gwneud gwleidyddiaeth yng Nghymru er gwell. Rydym wedi gosod yr her - nawr yw'r cyfle i achub ar y cyfle hwn i wneud Cymru yn arweinydd byd o ran diwygio democrataidd.

"Dros y ddau ddegawd diwethaf mae siâp gwleidyddiaeth Cymru wedi newid yn aruthrol. Rydym bellach yn byw mewn cyfnod o wleidyddiaeth aml-blaid. Ond mae ein sefydliadau o dan straen, tra bod pleidleiswyr yng Nghymru yn teimlo'n fwyfwy wedi datgysylltu o wleidyddiaeth. Mae'n amser i ddod â democratiaeth yn agosach at y bobl.

"Cyn hir bydd gan y Cynulliad y pŵer i wneud hynny - ac rydym yn gobeithio I’r pleidiau ddefnyddio'r pwerau hynny er lles pleidleiswyr yma yng Nghymru."

Am fwy o wybodaeth neu i drefnu cyfweliad, sylwadau darn neu sylw ymlaen llaw, cysylltwch â Josiah Mortimer, Cymru Swyddog Cyfathrebu ERS - josiah.mortimer@electoral-reform.org.uk / 07717211630

Nodiadau

Darllenwch yr adroddiad dan embargo yma

Bydd themau y ddau mini-maniffestos nesaf yn cael eu lawnsio yn Mawrth ac Ebrill, ar amrywiaeth / cydraddoldeb, ac ar  llywodraeth agored a thryloyw. Cysylltwch â Josiah Mortimer (manylion uchod) i drafod ymhellach.